Junior gra dwa lata i już jest lepszy od dorosłego, który gra dziesięć. Znasz to? W klubie mówi się wtedy jedno słowo: talent. Ja po dwudziestu latach trenowania mówię co innego.

Talent istnieje, nie zaprzeczam. Ale w dziewięciu przypadkach na dziesięć to, co dorosły nazywa talentem dziecka, jest czymś dużo mniej tajemniczym. I dużo bardziej do skopiowania.

Jak gra junior

Ten junior nie ma magicznego daru. On gra inaczej niż Ty.

Gra sto partii miesięcznie. Nie dlatego, że ma plan, tylko dlatego, że lubi i ma czas. Ale sto partii to sto okazji, żeby coś zobaczyć.

Każdą przegraną pokazuje trenerowi bez wstydu. Przychodzi na zajęcia, kładzie partię na stole i mówi: przegrałem, zobacz. Bo w jego świecie przegrana to normalka, a nie wyrok. Nikt mu jeszcze nie powiedział, że przegrywanie to kompromitacja.

Rozwiązuje zadania codziennie po dwadzieścia minut. Bo nikt mu nie powiedział, że to nudne. Dla niego to jest gra, taka sama jak partia.

I nie boi się grać z lepszymi. Siada do partii z kimś o trzysta punktów wyżej i gra. Bo jeszcze nie nauczył się bronić swojego rankingu jak stanu konta. Ranking to dla niego liczba, nie tożsamość.

Jak gra dorosły

Dorosły amator robi dokładnie odwrotnie. Punkt po punkcie.

Gra mało, bo brakuje czasu, i tylko z wygodnymi przeciwnikami, bo przegrana z lepszym "nic nie daje". Daje, ale boli, więc lepiej nie.

Przegrane wypiera zamiast analizować. Zamyka aplikację, nie wraca. Trenerowi pokazuje wygrane, bo przy wygranych łatwiej rozmawiać.

Zamiast zadań czyta o szachach. Książki, artykuły, kursy na YouTube. Bo czytanie nie boli. Czytanie daje poczucie, że się rozwijasz, bez ryzyka, że coś nie wyjdzie. Zadanie można zrobić źle. Rozdziału nie da się przeczytać źle.

Zachowania, nie geny

Dobra wiadomość jest taka, że wszystko z pierwszej listy da się skopiować w każdym wieku. To są zachowania, nie geny. Sto partii, przegrane na stole, dwadzieścia minut zadań, gra z lepszymi. Żadna z tych rzeczy nie wymaga bycia dzieckiem. Wymaga tylko decyzji, żeby przestać chronić swój ranking i swoje ego.

Systematyczność dorosłego, o której pisałem tydzień temu, bije chłonność dziecka. Ale tylko wtedy, gdy naprawdę jest systematycznością, a nie planem na systematyczność. Plan na kartce, który nie jest wykonywany, przegrywa z chaotycznym dzieciakiem, który po prostu gra.

Które zachowanie jest najtrudniejsze

Które zachowanie z listy juniora najtrudniej Ci skopiować? Sto partii? Zadania codziennie? Gra z lepszymi?

U moich dorosłych uczniów wygrywa zdecydowanie jedno: pokazywanie przegranych bez wstydu. Dorosły potrafi grać dużo, potrafi rozwiązywać zadania, potrafi nawet siąść do lepszego. Ale położyć przed trenerem partię, w której zawiesił hetmana w piętnastym ruchu, to jest dla niego najtrudniejsza rzecz w szachach.

A to właśnie ta partia uczy najwięcej.